In onze eerdere blog doken we in de basis van de Kaderrichtlijn Water (KRW): een Europese wet die bepaalt dat alle EU-lidstaten in 2027 moeten zorgen voor chemisch/ecologisch schoon en gezond water.

De kracht van de KRW  

Net als veel andere milieuvraagstukken houdt watervervuiling zich niet aan grenzen. Giftige stoffen sijpelen door via rivieren, grondwater en ecosystemen. Ze trekken zich niets aan van beheergebieden of landsgrenzen. Alleen maar goed dus dat de waterwetgeving dat ook niet doet. De kracht van de KRW zit volgens ons dan ook in het integrale perspectief: waterbeheer wordt benaderd als één grensoverschrijdend, verweven systeem. Alleen met gezamenlijke doelen en heldere normen kunnen we de wateren op onze planeet schoon en gezond maken én houden. Iets wat essentieel is voor een veilige en leefbare toekomst.

Waar zit de zwakte?

Tegelijkertijd zien we juist dat wie deze grenzeloze ambitie wil (en tevens moet) volgen, tegen muren aanloopt. In de Nederland hebben we een bestuurlijk landschap waarin veel partijen bij dit vraagstuk een rol hebben. Waterschappen, provincies, gemeenten en het Rijk werken allemaal aan dezelfde opgave, ieder vanuit hun eigen verantwoordelijkheid. Wat begint als een inhoudelijke vraag (“wat betekent de KRW voor mijn project?”), verandert al snel in een zoektocht door systemen, loketten en interpretaties.

In de praktijk merken we dat:

• Data over waterkwaliteit verspreid of niet openbaar beschikbaar is

• Regelgeving niet eenvoudig te herleiden is naar specifieke bevoegdheden en platformen

• Het onduidelijk is bij welk bevoegd gezag je moet zijn, zowel voor initiatiefnemers van projecten als voor de betrokken bevoegde gezagen zelf.

Het gevolg is dat het systeem voor veel partijen is veranderd in één groot doolhof — zeker voor degenen die niet dagelijks met waterbeheer bezig zijn.

Wat is het risico?

De KRW is harde Europese wetgeving met juridische bindende doelen. En de tijd tot 2027 tikt onverminderd door. Dit is geen klein beleidsvraagstuk, maar kan het begin zijn van een nieuwe systeemcrisis. Als de doelen niet worden gehaald, kan dit — net als bij stikstof — directe impact hebben op vergunningverlening van projecten die we als samenleving keihard nodig hebben.Denk hierbij aan woningbouw, netverzwaring en herstel en aanleg van infrastructuur. Deze projecten kunnen vertragen of stilvallen, simpelweg omdat niet aangetoond kan worden dat aan de waterdoelen wordt voldaan.

Wat is er nodig?

De opgave ligt niet alleen in het nemen van extra maatregelen, maar ook zeker in het beter hanteerbaar maken van het systeem eromheen. Als we de KRW-doelen zo snel mogelijk willen halen, moeten we het speelveld duidelijker maken. Ons advies hiervoor zou zijn:

• Maak inzichtelijk welke regels waar gelden, zodat sneller duidelijk is wat er van partijen verwacht wordt

• Zorg dat data toegankelijk, begrijpelijk en bruikbaar is én op één plek staat, zodat in een vroeg stadium kan worden beoordeeld of een activiteit voldoet aan de KRW-doelen

• Verduidelijk rollen en verantwoordelijkheden, zodat duidelijk is wie waarvoor aan zet is en waar je moet zijn

• Vertaal beleid naar concreet handelingsperspectief, wat betekent de KRW in de praktijk, voor een gebied of project? Wat is het alternatief?

Tot slot

De KRW laat zien hoe belangrijk het is om waterbeheer als één samenhangend systeem te benaderen. Maar om die ambitie waar te maken, moeten we ook ons eigen systeem beter laten samenwerken.

Veel is er al — aan kennis, data en betrokkenheid. De volgende stap is om dat te verbinden en toegankelijk te maken. En haast maken. Want hoe langer we wachten, hoe groter de kans dat de KRW niet alleen een wateropgave blijft, maar opdoemt in een volgende systeemcrisis.

LEES OOK:
De gebruiker centraal in de stad van morgen.
Wie is “de gebruiker”?